France

Χωριά στα Πιέρια Όρη

Οικισμοί στα Πιέρια Όρη

Στο νοτιότερο τμήμα της Ημαθίας εκεί που ο Αλιάκμονας χωρίζει το Βέρμιο από τα Πιέρια στις βόρειες πλαγιές του βουνού των Μουσών σε υψόμετρο 750 μέτρων βρίσκονται στοιχισμένοι παράλληλα με το ποτάμι και την κορυφογραμμή έξι οικισμοί.

 

Πολυδένδρι Ημαθίας
Στο πρώτο ημικλινές οροπέδιο της βόρειας πλευράς των Πιερίων ορέων και σε απόσταση 25 χιλιόμετρα από την πόλη της Βέροιας σε υψόμετρο 760 μέτρων, η ασφαλτοστρωμένη αμαξωτή οδός Βεροίας – Δασκίου συναντά και διασχίζει το χωριό Πολυδένδρι Ημαθίας που άλλοτε και συγκεκριμένα μέχρι το 1926 ονομαζόταν «Κόκοβα». Το 1926 το χωριό αυτό με Προεδρικό Διάταγμα μετονομάσθηκε σε «Πολυδένδρι». Το καινούργιο όνομα ταιριάζει στο χωριό γιατί περιβάλλεται από πολλά δέντρα, δηλαδή δασώδεις εκτάσεις, αλλά και μέσα στα οικόπεδα και τους κήπους των κατοίκων του χωριού υπάρχουν και καλλιεργούνται πολλά και ποικίλα καρποφόρα εξευγενισμένα δέντρα. Το χωριό αυτό είναι κτισμένο σε πανέμορφο τόπο με ωραίο κλίμα, πεντακάθαρο βουνίσιο αέρα και κρυστάλλινα νερά, προ αμνημονεύτων χρόνων. Οι πρώτοι κάτοικοι και ιδρυτές του χωριού ήταν γηγενείς καθαρόαιμοι Έλληνες Μακεδόνες, πολύ φιλόξενοι, πατριώτες και με έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα. Η γεωγραφική θέση του Πολυδενδρίου, όπως ονομάστηκε μετά την αποκατάσταση του ονόματος Κόκκοβα, έδινε σαφή πλεονεκτήματα για να παίξει τότε κεντρικό ρόλο στην περιοχή αφού βρισκόταν κοντά σε δύο γνωστά μοναστήρια του Προδρόμου και της Μουτσιάλης. Το καταπληκτικό κλίμα, το υψόμετρο των 700 μέτρων, ο καθαρός αέρας και τα απέραντα δάση οξιάς που περιζώνουν το Πολυδένδρι δίνουν ελπίδα για ανάπτυξη με την αύξηση των επισκεπτών που και σήμερα κατά δεκάδες ανεβαίνουν στο χωριό για τις πασίγνωστες ταβέρνες και τους φιλικούς ανθρώπους.

 

Χαράδρα και Ελαφίνα
Τα χωρία Χαράδρα και Ελαφίνα συνοικισμοί της άλλοτε κοινότητας Πολυδενδρίου είναι δύο από τα έξι δημοτικά διαμερίσματα που απαρτίζουν τον πρώην Δήμο Μακεδονίδος. Η πλούσια βλάστηση σε συνδιασμό με τη γαλήνη της φύσης ταξιδεύουν τον επισκέπτη σε έναν κόσμο γαλήνης και ξενοιασιάς στο απόμακρο τοπίο των Πιερίων. Στην πραγματικότητα οι δύο οικισμοί είναι εγκαταλελειμμένοι και ζωντανεύουν μόνο κατά τους θερινούς μήνες ως παραθεριστικά κέντρα.

 

Δάσκιο
Έδρα της ομώνυμης κοινότητας και τώρα οικισμός του πρώην Δήμου Μακεδονίδος, του νομού Ημαθίας είναι το χωριό Δάσκιο. Βρίσκεται 44 χιλιόμετρα νότια της Βέροιας, σε υψόμετρο 630μ. Η παλιά του ονομασία είναι Ντράτσικο. Οι κάτοικοι που παρέμειναν στο χωριό, κρατούν ζωντανό και αντιστέκονται στον προβλεπόμενο μαρασμό του τόπου τους, καλλιεργώντας τη γη, εκμεταλλευόμενοι το δάσος και γεμίζοντας τις αίθουσες του τριταξίου σχολείου με παιδιά. Το φυσικό περιβάλλον που ζώνει το χωριό, η πανέμορφη και επιβλητική λίμνη που απλώνεται χαμηλά των πρώτων λόφων των Πιερίων, κατατάσσουν δίκαια το Δάσκιο στα ομορφότερα μέρη της Μακεδονίας. Η λίμνη συγκεντρώνει, καθημερινά σχεδόν, δεκάδες φίλους του ψαρέματος και της φυσικής ζωής. Δίπλα στις πέτρινες καλύβες, απόκτησε λιμάνι, και περιμένει τους τολμηρούς για κολύμπι και λεμβοδρομίες. Το Δάσκιο, είναι από τα λίγα μέρη που κρατούν ακόμη τόσο ζωντανά τα έθιμα και τις παραδόσεις.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δασκιωτών Βέροιας, πρωτοπορεί στις εκδηλώσεις και εντυπωσιάζει τόσο με το μεράκι των ανθρώπων του όσο και με τον πλούτο που έχει να επιδείξει. Τα Ραγκατζάρια την Πρωτοχρονιά, τα κέδρα τις Απόκριες, το αντάμωμα το καλοκαίρι είναι μερικές από τις εκδηλώσεις στην παράδοση. Η φιλοξενία γι΄ αυτόν τον τόπο δεν είναι κουβέντα για τουριστική προβολή, αλλά είναι συνέχεια μίας συνήθειας από τις μέρες που περνούσαν οι Βελβεντινοί για τις γιορτές των Μοναστηριών του Αλιάκμονα. Είναι το στρώσιμο του τραπεζιού με ρακί, κρασί και φαγητό που παράγει ο τόπος. Είναι η ζεστή κουβέντα που βγαίνει από την καρδιά, από τη ζωή. Είναι το αντάμωμα των ανθρώπων. Η Κοίμηση της Θεοτόκου, εκκλησία γεμάτη τοιχογραφίες, μαζί με το παρεκκλήσι της Αγίας Φωτίδας, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επισκέπτη. Ατέλειωτες είναι οι ιστορίες, οι μύθοι και οι δοξασίες για τον τόπο αυτόν.
Αρκεί να συναντήσει κανείς τους ηλικιωμένους που ξεκουράζονται στην πλατεία, δίπλα στη βρύση ή στο καφενείο περιμένοντας το γιατρό ή τον ταχυδρόμο.

 

Ριζώματα
Τα Ριζώματα είναι έδρα της ομώνυμης κοινότητας, και τώρα οικισμός του Δήμου Μακεδονίδος, του νομού Ημαθίας. Βρίσκεται 37 περίπου χιλιόμετρα νότια της Βέροιας, στις δυτικές πλαγιές των Πιερίων Ορέων, σε υψόμετρο 600μ. Η παλιά του ονομασία είναι Μπόστανη. Από την κορυφή του βράχου των Ριζωμάτων (Τρόχαλος είναι το τοπικό τοπωνύμιο) ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τη θέα του πανέμορφου χωριού καθώς επίσης και το υπέροχο τοπίο που προσφέρουν τα Ημαθιώτικα Πιέρια έως το Βέρμιο, να ασχοληθεί με χειμερινά αθλήματα, όπως το ορειβατικό σκι, στις περιοχές Λιάχα και Παπά Χωράφι ή ακόμη και με την αναρρίχηση. Στον αρχαιολογικό χώρο του Παλαιοκάστρου διασώζονται σε ορισμένα σημεία ερείπια του τείχους που έχει χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Γεωργίας ως Μνημείο της Φύσης λόγω των πανέμορφων, μεγάλων διαστάσεων και ηλικίας πουρναριών.

 

Σφηκιά
Η Σφηκιά βρίσκεται 29 περίπου χιλιόμετρα νότια της Βέροιας, στις δυτικές πλαγιές των Πιερίων Ορέων, σε υψόμετρο 610μ.Η παλιά του ονομασία είναι Βόσοβα. Απολίθωμα του παρελθόντος αποτελούν οι μονόκλιτες και τρίκλιτες παλαιοχριστιανικές βασιλικές της οι οποίες χρονολογούνται από τον 4ο και 5ο αιώνα π.χ. Χαρακτηριστικό των κατοίκων της είναι η ανυπόκριτη φιλοξενία τους που αφήνει τις καλύτερες εντυπώσεις σ’ αυτούς που επιλέγουν να την επισκεφτούν. Τα νοστιμότατα παραδοσιακά εδέσματα καθώς και το τσίπουρο παραγωγής μπορούν να ικανοποιήσουν ακόμη και τις πιο απαιτητικές γαστρονομικές απαιτήσεις.

 

Παλαιοχριστιανικές βασιλικές Σφηκιάς
Μνημεία που μαρτυρούν την βαθειά σχέση του Χριστιανισμού με την περιοχή είναι οι βυζαντινές (παλαιοχριστιανικές) βασιλικές του Αγ. Δημητρίου, Α και Β βασιλικών, Mονόκλιτη βασιλική με ορθογώνια -εσωτερικά και εξωτερικά- όψη, που φέρει στο εσωτερικό κτιστό σύνθρονο. Χρονολογείται στον 4ο αιώνα. Τρίκλιτη βασιλική, της οποίας αποκαλύφθηκαν το εξωτερικό περίγραμμα της κόγχης, το βόρειο και το νότιο κλίτος και τμήματα του νάρθηκα και του εξωνάρθηκα. Χρονολογείται στον 5ο αιώνα. Ολόκληρο το κεντρικό κλίτος της βασιλικής καλύπτεται από το σημερινό κατάγραφο μεταβυζαντινό ναό του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος διαδέχθηκε προηγούμενο μεσοβυζαντινό. Από την περίοδο αυτή (12ος-13ος αιώνας) διασώθηκε στο εσωτερικό του ναού η κτητορική σύνθεση στο νότιο τοίχο του ιερού και η μορφή του Προδρόμου στο βόρειο τοίχο.

 

Τα πολιτισμικά διαθέσιμα της περιοχής είναι:

• Ο μεγάλος οικισμός κοντά στην Κοινότητα Σφηκιάς της εποχής του χαλκού (τέλος της 3ης και 2ης χιλιετίας π.χ). Σήμερα στη θέση Κεραμαριά δίπλα στον οικισμό της Σφηκιάς, βεβαιώθηκε η ύπαρξη σπουδαίου οικισμού της εποχής του χαλκού, καθώς και εγκαταστάσεων της πρώιμης εποχής του σιδήρου. Ακόμη στις θέσεις Βίχωρος, Παλιομέλισσα, Κανάκας, Μάρμαρα και Παλιοόχωρα που εκτείνονται στους λόφους ανάμεσα στη Σφηκιά, το Δάσκιο και την παρόχθια περιοχή του Αλιάκμονα εντοπίστηκαν διάσπαρτοι εκτεταμένοι οικισμοί, νεκροταφεία και μεμονωμένα κτίσματα των κλασικών ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων.
• Οι εγκαταστάσεις της πρώιμης εποχής του σιδήρου (1100 – 200 π.χ), που εκτείνονται στους λόφους ανάμεσα στη Σφηκιά, το Δάσκιο και την παρόχθια περιοχή του Αλιάκμονα.
• Οι τάφοι της εποχής του σιδήρου, των υστέρων αρχαϊκών και κλασσικών χρόνων (τέλος 6ου – αρχές 5ου π.χ. αιώνα), αλλά και της Ρωμαιοκρατίας στα Ριζώματα και τη Σφηκιά. Στην εκτεταμένη νεκρόπολη στη θέση «Κολακύν Καριά», με τις ανασκαφές που διεξάγονται, ήρθαν μέχρι τώρα στο φως 19 τάφοι της εποχής του σιδήρου, των ύστερων αρχαϊκών και κλασικών χρόνων, αλλά και της Ρωμαιοκρατίας γεμάτοι κτερίσματα όπως χάλκινα, ασημένια και χρυσά κοσμήματα, όπλα, αγγεία κλπ. τα οποία μαρτυρούν το υψηλό πολιτισμικό επίπεδο των κατοίκων της περιοχής του μακεδονικού κράτους. Τα δύο εξαιρετικής ποιότητας μυκηναϊκά ξίφη που τυχαία βρέθηκαν στην ίδια αυτή νεκρόπολη και χρονολογούνται ανάμεσα στον 14ο και 13ο αιώνα π.Χ, τεκμηριώνουν τη στενή σχέση των Μακεδόνων με τους Έλληνες του νότου στην εποχή αυτή.
• Τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής του Αγίου Δημητρίου, καθώς και δύο ακόμη παλαιοχριστιανικών βασιλικών πλησίον του οικισμού της Κοινότητας Σφηκιάς.
• Η μονή Τιμίου Προδρόμου (μοναδικό δείγμα της εποχής του) κοντά στον οικισμό του Πολυδενδρίου.
• Οι μονόκλιτες ξυλόστεγες Βασιλικές στη Σφηκιά, τα Ριζώματα, το Δάσκιο, τη Χαράδρα και την Ελαφίνα.
• Κτίσματα παραδοσιακής λαϊκής αρχιτεκτονικής στα δημοτικά διαμερίσματα Πολυδενδρίου και Ελαφίνας.
• Η πλούσια λαογραφία και τα ήθη και έθιμα της περιοχής.

 

Λαογραφικό Μουσείο Πολυδένδρου
Το Λαογραφικό Μουσείο του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυδένδρου ιδρύθηκε με σκοπό τη διάσωση και διάδοση της Λαϊκής Παράδοσης. Στεγάζεται στον ανακαινισμένο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου και αποτελεί ένα από τα στολίδια του χωριού. Εδώ μπορεί κάποιος να δει από κοντά και να αγγίξει διάφορα χρηστικά αντικείμενα και εργαλεία της καθημερινότητας των προγόνων, όπως σκεύη μαγειρικής, οικιακής χρήσης, ραδιόφωνα, γραφομηχανές, εργαλεία γεωργικών και κτηνοτροφικών εργασιών και άλλα πολλά…

 

Μνημείο της φύσης «Παλαιόκαστρο» Ριζωμάτων
Η καρδιά της φύσης χτυπά στη Μακεδονία. Μεγάλη φήμη έχει το μνημείο της φύσης «Παλαιόκαστρο», το οποίο βρίσκεται πίσω από έναν μικρό λόφο και είναι περιποιημένο με ιδιαίτερη φροντίδα. Το απέραντο πράσινο και η θέα του κάμπου από τη μία μεριά, σε αντίθεση με το γαλανό του ουρανού που μοιάζει να αγκαλιάζει το βουνό από την άλλη, σε ταξιδεύει σε άλλε ς εποχές. Σε αυτήν εδώ την περιοχή, στεγάζεται και το μικρό Θεατράκι, όπου έχει να επιδείξει πολλές και αξιόλογες εκδηλώσεις.

 

Λίμνη «Λογγά»
Λίγα χιλιόμετρα παρακάτω υπάρχει η λίμνη «Λογγά». Μία από τις μεγαλύτερες και ομορφότερες λίμνες της περιοχής. Μια· μικρή όαση, πλούσια σε χλωρίδα. Το πέτρινο λιμανάκι της, στέκι των ψαράδων, μα και πολλών άλλων που επιθυμούν να περάσουν λίγες στιγμές ηρεμίας αγναντεύοντας τις αγριόπαπιες και απολαμβάνοντας το μοναδικό τσίπουρο της περιοχής, που μόνο όσοι έχουν δοκιμάσει μπορούν να το χαρακτηρίσουν.

 




Πολιτιστικές Εκδηλώσεις
Κορυφαία πολιτιστική εκδήλωση της περιοχής αποτελούν οι κεντρικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, «Πιέρια Μούσες» που διοργανώνονται κάθε χρόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου. Είναι ένα σύνολο πολιτιστικών εκδηλώσεων περιλαμβάνοντας εκθέσεις, θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, λαϊκούς χορούς, ομιλίες κ.λ.π. καινοτομία αποτελεί η γιορτή της ντομάτας. Ένας νέος θεσμός για την αναβίωση της λαογραφικής παράδοσης και την σύσφιξη των σχέσεων με τη γενέτειρα γη, όσων ζουν πλέον μακριά της είναι τα Ετήσια Ανταμώματα που διοργανώνονται από τους Πολιτιστικούς Συλλόγους της περιοχής.

 

Άλλες σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, είναι αυτές που περιλαμβάνουν, μουσικούς κύκλους, εικαστικά, λογοτεχνικές βραδιές, λαογραφικές εκδηλώσεις, παραστάσεις σύγχρονου χορού και μπαλέτου, θεατρικές παραστάσεις, εκδηλώσεις σχετικές με την συμβουλευτική αγωγή και πληροφόρηση των νέων κ.λ.π.

 

Η λαογραφική παράδοση είναι πλούσια. ΄Εχει σχέση και με τις θρησκευτικές γιορτές, όπως του Αγίου Αθανασίου στα Ριζώματα στις 2 Μαϊου, της Αγ. Παρασκευής στις 26 Ιουλίου στο Δάσκιο και τη Σφηκιά,τα Ριζώματα και την Ελαφίνα, του Αγίου Δημητρίου στο Πολυδένδρι και τη Σφηκιά, της κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου στα Ριζώματα, στο Δάσκιο και τη Χαράδρα. Οι εν λόγω γιορτές διακρίνονται για το μικτό τους χαρακτήρα, θρησκευτικό, πολιτιστικό και εμπορικό.

 

Τα ήθη και έθιμα είναι πλούσια, ένα από αυτά, είναι το κάψιμο των κέδρων. Ο χορός και η εφευρετικότητα στις εκδηλώσεις των απόκρεων δίνουν ένα ιδιαίτερο χρώμα κάθε χρόνο. Η λαογραφική παράδοση είναι πλούσια. Έχει σχέση και με τις θρησκευτικές γιορτές, όπως:
• του Αγίου Αθανασίου στα Ριζώματα στις 2 Μαΐου,
• της Αγ. Παρασκευής στις 26 Ιουλίου στο Δάσκιο και τη Σφηκιά,
• του Αγίου Δημητρίου στο Πολυδένδρι και τη Σφηκιά,
• της κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου στα Ριζώματα, στο Δάσκιο και τη Χαράδρα.
Οι εν λόγω γιορτές διακρίνονται για το μικτό τους χαρακτήρα, θρησκευτικό, πολιτιστικό και εμπορικό.

 




Φυσιολατρικές τοποθεσίες
Η δίψα για αναζήτηση δε σβήνει ποτέ, σε αντίθεση με τη δίψα για νερό, η οποία επέρχεται σε κορεσμό αντικρίζοντας έστω και μόνο την πηγή. Νερό που αναβλύζει μέσα από το βουνό, μέσα από τα ρυάκια και τις σπηλιές. Ρόφημα βοτάνων που κρύβεται σε καταφύγια. Ένα ακόμη από τα μυστικά του βουνού. Εξυπηρετείται βασικά από το δίκτυο των πεζοδρόμων και μονοπατιών, καθώς και από το οδικό δίκτυο που σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να διέρχονται από θέσεις με ενδιαφέροντα στοιχεία. Το πανοραμικό τοπίο που αποκαλύπτεται από ορισμένα χαρακτηριστικά σημεία δημιουργούνται κατάλληλες «θεσεις θέας» όπου μπορούν οι επισκέπτες να ξεκουράζονται και να απολαμβάνουν το εντυπωσιακό τοπίο. Μεταξύ άλλων περιοχών αναφέρονται οι εξής:

 

• Βράχος Ριζωμάτων: Θέα σε όλα τα Ημαθιώτικα Πιέρια μέχρι το Βέρμιο.

• Πλατύδρομος Πολυδενδρίου: Ο Πλατύδρομος έχει θέα την θάλασσα του Θερμαϊκού, τον Όλυμπο και τον ορεινό όγκο των Πιερίων τη λίμνη του Πολυφύτου

 

Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Youtube